Ongi etorriak Mikelen Txokora

Ongi etorriak izan zaitezte Mikelen txokora.
Hemen aurkituko dituzue ZIENTZIEN arloan salseatzeko hainbat kontu.

DBHko Matematika eta Natura ariketez gain Batxilergoko Biologia, Mundu Garaikiderako Zientziak eta Lur eta Ingurunearen Zientzien ariketa, bideo eta abarrak ere aurkituko dituzue.

Thursday, December 1, 2016

Batxi 2: Lur. Ur kontinentalak.

Bila itzazu ondorengo tokiak interneten eta azter itzazu irudiak. Esan ezazu era berean ea horrelakorik badugun Euskal Herrian.

- Vintgar
- Sierra Amargosa
- Postojnska jama 
- Deltebre 
- Zaō 
- Spegazzini
- Horseshoe Bend
- Llardaneta
- Skradinski Buk
- Okavango
- Vall d'Incles 

Monday, November 28, 2016

Hemen duzue "Iluminar el océano" dokumentala. Bertan mundu guztiko zientzilarien datuak elkartu eta software berrienak ordenagailuko animazioak egiten dira, ur azpiko egiturak inoiz ez bezala ikusten direlarik. Klikatu argazkian.

https://www.youtube.com/watch?v=7hR79EQyF9A


Saturday, November 26, 2016

Batxi 2: Lur. Norteko Ferrokarrila (El Niño)

http://norteko.elhuyar.org/entzun.asp?atala=orokorra&Kodea=858
Euskalmet elkarteko Onintze Salazarrek El Niño fenomenoa azaldu digu Norteko Ferrokarrila irratsaioan.
Horretarako aurretik Atmosferaren eta Hidrosferaren dinamikak azaldu ditu. 22 minututan guk hiru hilabetetan egindakoa laburbildu du, hara ba!
Audioa entzuteko klikatu irudian.

Bestalde 2015-16 negurako El Niño botrtitza espero da, agian historiako hirugarren indartsuena izango dela diote NOAA institutuan. Irakurri artikulua.

Friday, November 25, 2016

DBH 4: Bio. Genetika ariketak (1)


1) Liztor mota batean kolore horiko antenak errezesiboak dira kolore beltzekiko. Liztor antenabeltz heterozigoto bi elkartu ditugu eta 12 arraultza jarri dituzte. Kalkula itzazu genotipo eta fenotipoaren portzentaiak eta kopuruak.

2) Landare batetan hosto berdeak gainartzaileak dira hosto moreekiko. Hosto berdeak dituen landare homozigoto baten polena hosto moreak dituen landare baten lorean sartu dugu eta landare berriak sortu dira lehen belaunaldian (F1). Ondoren lehen belaunaldiko landareak erabiliz bigarren belaunaldi bat atera dugu (F2). Zeintzuk dira belaunaldi bakoitzeko landareen genotipo eta fenotipoak?

3) Landare mota batean lore horiak edo lore zuriak ager daitezke baina gehiengoak zuriak izaten dira. Honako gurutzaketak egin ditugu. Kalkula ezazu bakoitzaren genotipoa eta fenotipoa:
  - Bi lore hori:
  - Lore zuri homozigotoa eta zuri heterozigotoa
  - Lore zuri heterozigotoa eta lore horia

4) Ardien artean gehiengoa zuriak dira. Bi ardi zuri elkartu ditugu eta lau arkumetatik bakarra izan da beltza. Mendelen legeak zehatz mehatz betez gero, zein izango da gurasoen genotipo eta fenotipo probableena? Galderaren formulazioan bada akats bat, ea aurkitzen duzun.

5) Tximeleta batetan puntu zuriak azpirakorrak dira puntu gorriekiko. Puntu gorriak dituen tximeleta heterozigoto bat eta puntu zuriak dituena gurutzatu eta hainbat tximeleta jaio dira dira lehen belaunaldian (F1). Ondoren lehen belaunaldiko tximeletak gurutzatu ditugu, bakoitza kolore berdinekoarekin eta bigarren belaunaldi bat atera dugu (F2). Zeintzuk dira belaunaldi bakoitzeko landareen genotipo eta fenotipoak?

6) Katu mota batean buztan zuria edukitzea azpirakorra da buztan beltzarekiko. Gure baserriko katu buztanzuria eta katu buztanbeltz heterozigotoa elkartu eta lau kume izan dituzte lehen belaunaldian (F1). Katakume homozigoto bi elkartu eta bigarren belaunaldi batean hamar katakume atera dira. Kalkula ezazu guztira zenbat katu buztanbeltz eta zenbat buztanzuri ditugun baserrian.

Adiiiiiii!!!!!

Genetikazko gainontzeko ariketak blog honetan bertan 2015eko azaroan.

Wednesday, November 23, 2016

Batxi 2: Lur. Ozeanotako korronteak.

Hona hemen NASAk egindako bideo bat, bertan Ozeanoetako ur azaleko korronteak agertzen dira eta oso ondo ikusten dira zurrunbilo ozeanikoak. Aldi berean argi ikusten da ereduak baino konplikatuagoa dela egoera erreala. Klikatu argazkian.

http://www.youtube.com/watch?v=xusdWPuWAoU












Bestetik hemen dugu Zirkulazio Termohalinoaren animazioa, hau ere NASAk egindakoa. Klikatu argazkian.

https://www.youtube.com/watch?v=LkRQjTdTvFE


Tuesday, November 15, 2016

DBH 4: Bio. ADNaren inguruko esaldiak.












Esan ezazu ondorengo esaldiak egiazkoak ala okerrak diren.

1) ADNaren transkripzioa zelula eukariotoetan gertatzen da bakarrik.
2) ADN molekula bat ARN molekula bat baino luzeagoa da beti.
3) ADN ligasak plasmidoa zatitzen du.
4) ADN molekula batean guanina eta zitosina kopuru bera dago, ARN molekulan ez ordea.
5) ADNaren erreplikazioa erdikontserbakorra da meiosia egin behar denean.
6) ADNaren kodoiek erabakitzen dute aminoazidoen ordena.
7) ADNaren transkripzioa eta itzulpena prozesu garrantzitsuak dira animalia bat klonatzerako orduan.
8) ADNaren pentosari oxigeno bat falta zaio.
9) ADNaren %50ak kodetzen ditu beharrezko proteinak, gainerako %50aren funtzioa ez da ezagutzen oraindik.
10) ADNan gertatzen diren mutazioak heredagarriak dira beti.
11) ADNaren TAC konbinazioa oso garrantzitsua da.
12) ADNa espezie desberdinena bada izakiak bioerremediazioa egiten duela esango dugu.

Thursday, November 10, 2016

DBH 3: Bio. Nutrizioa, egia ala gezurra.

Esan ezazu nutrizioari buruzko ondorengo esaldiak egiazkoak ala gezurrezkoak diren eta oker daudenak zuzen itzazu:

a) Almidoia energia asko ematen duen proteina bat da.
b) Gorputzari berdin zaio barruan sartzen dudana makarroiak baconarekin den edo urdaiazpiko otartekoa.
c) Gatz mineralik osasuntsuena sodioa da.
d) Izaki bizidunok hartzen ditugun mantenugai guztiak organikoak dira.
e) C bitamina hartzeko fruta jatea da egokiena.
f) Txirrindulariek gluzido asko hartzen dituzte lasterketaren aurretik, gluzidoak direlako energia gehien ematen duten mantenugaiak.
g) Komeni da dieta orekatu batean gluzido gehiago hartzea proteinak baino.
h) Dieta pisua galdu nahi duen pertsonak daukan elikadura mota da.
i) Lipidoen adibideak honako hauek dira: kolesterola, sexu hormonak, olioa eta gantzak.
j) Kirola egitea ez da ona, izan ere izerdiarekin ura eta gatz mineralak galtzen dituzu.
k) Anemia daukaten pertsonei kaltzioa eta fosforoa falta zaie.
l) Barazki freskoak jatea hobea da sukaldaturik jatea baino.
m) Elikagaiak kontserbatzeko modurik onena esterilizazioa da, mikroorganismo guztiak hiltzen direlako. 
n) Proteina asko dituen elikagai bat energetikoa dela esango dugu.
o) Anorexia eta Bulimia gaixotasuna duten pertsonek gutxi jaten dute.
p) Liofilizazioaren bidez elikagaiari airea kentzen zaio denbora luzez kontserbatu ahal izateko.

Tuesday, November 8, 2016

DBH 3: Bio. Elikagaien kontserbazioa.

Hona hemen hainbat elikagai kontserba. Esan ezazu nola kontserbaturik dagoen bakoitza eta zergatik erabiltzen den metodo hori.